Қимматли қоғозлар эмитентлари

Рейтинг олиш жараёни ўз ичига қуйидаги босқичларни ўз ичига олади:

1. Рейтинг олишга мурожат. Рейтинг олишга қизиқиши бўлган банк, корхона ёки акциядорлик жамияти - қимматли қо?озлар эмитенти, суғурта ва лизинг компанияси, кредит уюшмаси ёки микрокредит ташкилоти "Ahbor-Reyting" рейтинг агентлигига рейтинг жараёнини бошлаш ташаббуси билан ариза беради (аризани агентликнинг сайтида тўлдириш мумкин www.ahbor.uz) ва агентлик билан рейтинг баҳосини ўтказиш ҳақида шартнома тузади (шартнома матнини агентликнинг сайтидан олиш мумкин www.ahbor.uz).
   
   

2. Маълумот йиғиш. Шартнома имзолангандан кейин рейтингланаётган корхона (эмитент) агентликка тўлдирилган анкета ва рейтинг баҳолаш учун керакли ҳисоботларни (тақдим этиладиган ҳисоботлар рўйхати шартнома иловасида келтирилган) тақдим этади.
   
   

3. Кредит таҳлили. Сўралган маълумотлар тўлиқ олингандан сўнг, "Ahbor-Reyting" рейтинг агентлиги таҳлилчилари гуруҳи қабул қилинган методикага асосан берилган маълумотларни таҳлил қилишади. Зарурият туғилганда, агентлик эмитентга унинг фаолияти тўғрисидаги қўшимча маълумотларни сўраб мурожат этиши мумкин. Одатда, рейтинг учрашувлари ҳам ўтказилади, бунда рейтинг агентлиги вакиллари рейтингланаётган ташкилотнинг фаолияти ва бизнесининг ривожланишига доир менеджмент режалари билан тўлиқрок танишиш имкониятларига эга бўлишади.
   
   

4. Рейтинг қўмитаси. Кредит таҳлили тугаганидан кейин "Ahbor-Reyting" рейтинг агентлиги аналитиклари рейтинг ҳисоботини лойиҳасини тайёрлаб, уни (рейтинг даражасини кўрсатмаган ҳолда) эмитентга молиявий ва таҳлилий кўрсаткичларни ҳамда эмитентнинг молиявий ҳолати ҳақидаги рейтинг агентлигининг таҳлилий мулоҳаза (фикр) лари билан танишиш учун юборилади. Дастлабки рейтинг ҳисоботи (рейтинг даражасини кўрсатмаган ҳолда) эмитентга қуйидаги иккита мақсадни кўзлаб юборилади:
   - эмитент раҳбариятига рейтинг ҳисоботига киритилган маълумотлар билан келишиш ёки келишмаслик имконини бериш;
   - эмитент раҳбариятига эмитент томонидан берилган ва сир сақланиши лозим бўлган маълумотларнинг рейтинг ҳисоботида бор-йўқлигини текшириш имкониятини бериш.
   
   

5. Рейтинг баҳосини маълум қилиш. Дастлабки рейтинг ҳисоботи эмитент билан келишилгандан сўнг, таҳлилчилар гуруҳи томонидан рейтинг ҳисоботини рейтинг қўмитасига кўриб чиқиш учун берилади, бунда рейтинг даражасига таъсир этадиган барча факторлар батафсил муҳокама қилинади. Муҳокамадан кейин рейтинг қўмитаси томонидан рейтингланаётган корхона рейтинги тўғрисида коллегиал қарор қабул қилинади. Рейтингланаётган корхона вакиллари рейтинг қўмитасига киритилмайдилар. Рейтинг қарори рейтингланаётган корхонага агентликнинг ички регламентига мувофиқ маълум қилинади. Шундан сўнг, рейтингга тортилаётган корхонага таҳлил жараёнида аниқланган, рейтинга тортилаётган корхонанинг кредитга лаёқатлилигига ижобий ва салбий таъсир этадиган факторлар акс эттирилган рейтинг ҳисоботининг тўлиқ матни юборилади. Томонлар рейтинг натижаларини маълум қилиш тўғрисидаги келишувни имзоланганларидан кейин, рейтинг агентлиги эмитент рейтинги даражаси ҳақидаги маълумотни пресс-релиз шаклида агентлик сайтида ва ОАВ да чоп қилиш йўли билан амалга оширади.
   
   

6. Рейтинг мониторинги. Берилган рейтинг даражасидан қатъий назар, рейтинг агентлиги йил давомида рейтинг берилган корхонанинг фаолиятини мониторинг қилиб боради. ҳар чоракда рейтинг берилган корхона (эмитент) рейтинг агентлигига белгиланган тартибда ҳисоботларни ва зарур бўлганда ўз фаолияти ҳақидаги қўшимча маълумотларни тақдим этиб боради. Мониторинг жараёнида агентлик аввал берилган рейтингни қайта кўриб чиқиш ҳуқуқига эга. Рейтинг амал қилиш муддати тугаганидан кейин, рейтинг олган корхона рейтинг баҳосини актуаллаштириш мақсадида қайта шартнома тузиш имконига эга.